vijfde ziekte

Beste Unicorn21

Het antwoord dat ik hier geef komt van een beantwoorder uit de Nieuwsgroep nl.gezondheid-medisch door een deskundige (arts?). Waarschijnlijk heb jij daar ook wat aan. Maar ik zou bij twijfel toch e.e.a. door een arts laten verifiëren. Het is nogal een lang verhaal, maar misschien ook voor anderen interessant.

Hier is de vraagstelling en antwoord:

VRAAG

Mijn dochter van 8 maanden kreeg gisteren binnen een uur tijd kleine bultjes over haar hele romp en gezicht. Dit begon in de nek, daarna vanuit de liezen omhoog de buik en de rug, de nek in en als laatste trok het op naar haar gezicht. Ze heeft verder geen koorts, hoest wel en is verkouden. De plekjes lijken nu, 20 uur later, al wat in te drogen. Na telefonisch contact met de huisarts dacht zij aan de zesde ziekte. (de rode plekjes trekken wit op wanneer je ze indrukt in combinatie met de virale ontsteking)

Na een beetje op internet gekeken te hebben blijkt dat er normaliter voorafgaande aan de bultige rode uitslag van de zesde ziekte hoge tot zeer hoge koorts ontstaat. Hier was bij mijn dochter geen sprake van.

Mijn vraag: heeft er iemand ervaring met deze "verzwakte" vorm van de zesde ziekte (ze is natuurlijk nog redelijk jong) of is er iemand die dit herkent als een heftige allergische reactie? (is wel familiair, ze heeft dauwworm maar een eetpatroon dat bestaat uit koemelk, granen, wortelen, peer en appel, heeft geen nieuwe voedingsmiddelen gekregen afgelopen tijd, geen crème, zeep, nieuwe olie, nieuw wasmiddel of anderzijds.)

Tineke

ANTWOORD

>Mijn vraag: heeft er iemand ervaring met deze "verzwakte" vorm van de zesde ziekte (ze is >natuurlijk nog redelijk jong) of is er iemand die dit herkent als een heftige allergische >reactie? (is wel familiair, ze heeft dauwworm maar een eetpatroon dat bestaat uit koemelk, >granen, wortelen, peer en appel, heeft geen nieuwe voedingsmiddelen gekregen afgelopen >tijd, geen crème, zeep, nieuwe olie, nieuw wasmiddel of anderzijds.)

verzwakte vorm bestaat niet; ik heb eens al kinderziektes beschreven

>Dokter, welke kinderziekte is dit?

Veel ouders komen met deze vraag op het spreekuur. Voor de oudere huisarts is de diagnose meestal geen probleem. Veel jongere huisartsen zijn toch minder bekend met de diverse kinderziekten. Dit komt door een sterk verminderde incidentie. Een korte opfriscursus over de diverse exanthemen zorgt ervoor dat de vragen van de ouders weer eenvoudig beantwoordt kunnen worden.

Exanthema Subitum wordt ook wel de "vierde" ziekte genoemd of het exanthema infantum. Subitum betekent plotseling doordat het optreedt na een ziekteperiode. Dit exantheem wordt veroorzaakt door het herpes virus. Vooral bij jonge kinderen tot drie jaar komt het voor. Het kind is eerst drie dagen hangerig, koortsig zonder duidelijke andere afwijkingen. De diagnose verkouden zal meestal hierbij gesteld worden. Als het kind weer beter is, krijgt het een fijnvlekkig, niet confluerend, licht verheven exantheem. Dit verdwijnt binnen 24 uur. De
prognose is uitstekend. Ouders beschouwen de vlekjes als een kinderziekte. Het is de vraag of je hier wel van een kinderziekte moet spreken. Veel virussen zijn in staat een exantheem te veroorzaken maar warmte of geneesmiddelen kunnen dit ook doen. Waarschijnlijk wordt
daarom de diagnose te vaak ten onrechte gesteld.

Erythema infectiosum ofwel de "vijfde"ziekte wordt door het Parvo-virus veroorzaakt. Vaak worden de namen van de "vierde" en "vijfde"ziekte verwisseld. Toch is het verschil eenvoudig. Bij de "vijfde"ziekte is het kind niet ziek. Het erytheem begint op de wangen, vlindervormig en vaak met een witte neus-kin driehoek. Helaas wordt daarom vaak ten onrechte de diagnose scarlatina gesteld. Het niet zieke kind geneest na twee a drie weken. Een belangrijk verschil met roodvonk is dat bij erythema infectiosum geen verveling op treedt. Behandeling is niet nodig, de prognose is uitstekend. Het is wenselijk
om duidelijk te zeggen dat het geen rondvonk is.

Scarlatina is een niet virale kinderziekte. Roodvonk is een woord dat bij veel moeders en peuterspeelzalen paniek veroorzaakt. Nog steeds zie ik bij de kleuterschool bordjes hangen met waarschuwing dat er roodvonk heerst. Meestal betreft het een kind met erythema
infectiosum. De incidentie van roodvonk is vrij laag als de diagnose juist wordt gesteld. Waarschijnlijk een per jaar in een normpraktijk.
Roodvonk is een reactie op de toxinen van beta-haemolytische streptokokken van de A groep. Deze reactie veroorzaakt een fijnvlekkig confluerend exantheem. Het kind heeft een soort rode waas over zich. De frambozentong en de neus-kin driehoek is karakteristiek. Het
exantheem ontstaat binnen enige dagen na de besmetting met de streptokok. Na een week is men genezen en ontstaat er ook de karakteristieke vervellingen van handpalmen en voetzolen. Deze vervellingen en het feit dat het kind duidelijk ziek is maken het
verschil met de "vijfde"ziekte eenvoudig.

Mazelen (morbilli) is een kinderziekte die bijna alleen nog maar oudere huisartsen bekend is. Veel jonge kinderartsen hebben nog nooit een kind met mazelen gezien. Dankzij de vaccinaties is de kans dat u nog ooit mazelen kunt zien in Nederland erg klein. In de laatste dagen van de incubatietijd (twee weken) wordt het kind ziek. Koorts, hoesten en neusverkouden kenmerken dit catarraal stadium. De Koplikse vlekjes kan men tijdens dit stadium zien. Kleine rode vlekjes met wit centrum enige millimeters in doorsnede vooral op het wangslijmvlies gelokaliseerd. De conjunctivitis is zeer karakteristiek; niet egaal
rood geïnjiceerde oogjes met een zwelling van de oogleden. De koorts daalt na 4-5 dagen en het exantheem begint achter de oren. Daarna stijgt de koorts weer en wordt het kind fors ziek. Als u dit nog ooit eens ziet mag u van geluk spreken. U heeft dan een kind met mazelen gezien. Het exantheem breidt zich uit in het gezicht. Na 10 dagen wordt het kind weer beter en verdwijnt het exantheem. De prognose van mazelen in West-Europa is goed. In derde wereldlanden ligt het sterftecijfer aanmerkelijk hoger door de complicaties van een
bronchopneumonie die vaak ontstaat bij mazelen.

Bof is net als mazelen is zeer zeldzame kinderziekte. Na een incubatietijd van 2-3 weken treedt er een ontsteking op van de speekselklieren. Vooral bij het eten en drinken is de parotis
pijnlijk. Na een week verdwijnen de klachten weer. De prognose is altijd goed. Orchitis als complicatie is bij ouders bekend. Dit veroorzaakt echter zelden steriliteit. De incidentie van bof is sinds de vaccinatie met BMR sinds 1986 sterk afgenomen.
Waterpokken (varicella) is zondermeer de bekendste kinderziekte. Het varicella-oster virus is de boosdoener. De incubatietijd is twee tot drie weken. Het kind is matig ziek. De rode vlekjes met daarin centraal een blaasje met helder vocht is kenmerkend voor waterpokken.
Het exantheem begint meestal op de romp en verspreidt zich over het hele lichaam, ook op de behaarde hoofd. Het ziek zijn duurt maar enige dagen. De blaasjes verdwijnen pas na 10 dagen. De besmettelijk begint al voor het exantheem tot een week erna. Het is dan ook zinloos kinderen met waterpokken van school te houden. De prognose is uitstekend. De jeuk is meestal het grootste probleem.

Rodehond (rubella) is voor kinderen een onschuldige ziekte. Voor zwangeren kan het echter dramatische gevolgen gegeven. De incubatietijd is twee tot drie weken. Het kind is eerst enige dagen hangerig zonder duidelijke afwijkingen. Dan wordt het kind kortdurend ziek met een fijnvlekkig, niet confluerend iets verheven exantheem over het gehele lichaam. Let op dit beeld lijkt dus erg op exanthema subitum! Typisch voor rubella is het nauwelijks zieke kind met een forse lymfadenopathie vooral achter de sternocleidomastoideus beiderzijds. Om de diagnose met zekerheid te kunnen stellen is een serologische bepaling noodzakelijk. Helaas wordt de diagnose rubella vaak ten onrechte gesteld.
De prognose voor het kind is uitstekend. Bij zwangeren kan een rubella besmetting ernstige congenitale afwijkingen veroorzaken. Dit is niet altijd te voorkomen aangezien besmetting drie dagen voor tot een week na het uitbreken van het exantheem mogelijk is. Gelukkig zijn bijna alle vrouwen geboren na 1961 gevaccineerd. Sinds 1986 worden ook alle jongens gevaccineerd. Rubella is in Nederland een uitermate zeldzame kinderziekte geworden.

Huub

Aanvulling mijnerzijds:

Huub,

In je eerste antwoord schrijf je:

> Exanthema Subitum wordt ook wel de "vierde" ziekte genoemd of ‘t exanthema infantum

Nu ken ik wel enige medische termen, maar ben geen arts. Daarom mijn medisch zakwoordenboek maar eens tevoorschijn gehaald, omdat er iets in mijn achterhoofd
is blijven hangen over de vierde ziekte, dat ik niet meer exact naar boven kon halen.

De beschrijving die hier voor de 4e ziekte gegeven wordt is: syn. rubeola scarlatinosa oftewel ziekte van Filatow-Dukes; een acute (virale?) ziekte met koorts, lymfklier-vergroting en een roodvonkachtig exantheem.

Voor de zesde ziekte staat: syn. exanthema subitum of roseola infantum;
goedaardige infectieziekte bij kinderen onder de 4 jaar., etc. ect.

Groetjes, Arthur

Opmerkingen mijnerzijds:

Volgens het bovengenoemde zakwoordenboek der geneeskunde is/zijn:
* exanthema xxx…: niet blijvende huiduitslag
* exanthema subitum (ook wel: roseola infantum), synoniem voor de zesde ziekte:
goedaardige infectieziekte bij kinderen onder de 4 jaar; na 3 dagen hoge koorts treedt uitslag over het hele lichaam op die meestal na 24 uur weer verdwijnt; vlekjes doen denken aan rode hond, maar zijn meestal iets verhevener.
* de vijfde ziekte staat te boek als een parvovirus-infectieziekte met guirlande-achtige uitslag op de strekzijden van armen en benen en soms ook romp; diffuse roodheid van de wangen; bij volwassenen soms met milde gewrichtsklachten.

Ik hoop dat ik hiermee voldoende nuttige info heb gegeven om mee verder te kunnen.

Groetjes, Arthur